اثربخشی آموزش ذهن آگاهی مبتنی بر کاهش استرس بر کاهش عاطفه منفی و نوسان خلق زنان در دوره یائسگی
مژگان اگاه هریس, لیلا حیدری, عزت اله کردمیرزا, مهدیه رحمانیان
روانشناسی بالینی و شخصیت July 22, 2026 DOI: 10.22070/cpap.2026.20546.1721 (opens in new tab)
Study at a glance
AI-extracted from the abstract| Characteristics | Quasi-experimental study with pretest-posttest and follow-up design and control group Peer reviewed |
|---|---|
| Sample size | 30 |
| Population | Postmenopausal women from a health network in Tehran |
| Duration | 8-week intervention, 3-month follow-up |
| Keywords | ذهنآگاهی استرس عاطفة منفی نوسان خلق دوره یائسگی |
| Key findings | Mindfulness-based stress reduction training significantly reduced negative affect and mood swings in postmenopausal women compared to a control group, with effects maintained at three-month follow-up. |
Abstract
مقدمه: پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی مداخله ذهنآگاهی مبتنی بر کاهش استرس (MBSR) بر کاهش عاطفه منفی و نوسانات خلقی در زنان یائسه انجام شد.روش: این پژوهش یک مطالعه نیمهآزمایشی با طرح پیشآزمون - پسآزمون و پیگیری با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل زنان یائسه مراجعهکننده به شبکه بهداشت منطقه ۴ تهران بود. از میان داوطلبان واجد شرایط، ۳۰ نفر انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل جایگزین شدند. میانگین سنی شرکتکنندگان 3/51 سال بود. گروه آزمایش در هشت جلسه آموزش گروهی ذهنآگاهی مبتنی بر کاهش استرس شرکت کرد. ابزار گردآوری دادهها پرسشنامههای عاطفه منفی و نوسانات خلقی بود که در سه مرحله پیشآزمون - پسآزمون و پیگیری تکمیل شدند. دادهها با استفاده از تحلیل واریانس با اندازهگیری مکرر مورد تحلیل قرار گرفتند.نتایج: نتایج نشان داد آموزش ذهنآگاهی مبتنی بر کاهش استرس موجب کاهش معنادار عاطفه منفی و نوسانات خلقی در گروه آزمایش نسبت به کنترل در مراحل پسآزمون و پیگیری شد(P<0.05) . میانگین عاطفه منفی در گروه آزمایش از 2/38 در مرحله پیشآزمون به 9/29 در پسآزمون و 2/29 در مرحله پیگیری کاهش یافت، در حالیکه در گروه کنترل تغییر معناداری مشاهده نشد. همچنین، میانگین نوسانات خلقی در گروه آزمایش از 0/50 به 6/41 و سپس 0/41 کاهش یافت، در حالیکه در گروه کنترل تغییر قابلتوجهی دیده نشد. اثر مداخله در دوره پیگیری سهماهه نیز پایدار باقی ماند.بحث و نتیجه گیری: آموزش ذهنآگاهی مبتنی بر کاهش استرس میتواند به عنوان یک مداخله روانشناختی مؤثر برای بهبود عاطفه منفی و نوسانات خلقی زنان یائسه مورد استفاده قرار گیرد. پیشنهاد میشود این رویکرد در برنامههای ارتقای سلامت روان زنان در دوره یائسگی مورد توجه قرار گیرد.